Iedereen zegt het: voor rouw bestaat geen handleiding en het heeft al helemaal geen eindpunt. Toch wil je de dagen waarschijnlijk iets draaglijker maken. Dit door een manier te vinden waarop je beter om kan gaan met de rouw. De tips hieronder zijn dan ook geen stappenplan of checklist. Pik eruit wat je op dit moment aanspreekt, en negeer de rest rustig. Deze tips had ik graag zelf gekregen in de eerste seizoenen van rouw, een deel pas ik zelfs nu nog toe.
1. Accepteer dat er geen enkele logica in zit
Rouw gaat niet in een rechte lijn omhoog. Je kunt je dagenlang oké voelen, en dan ineens weer keihard onderuit gaan door een geur of een liedje op de radio. Nu zelfs jaren later word ik nog steeds keihard overvallen door intens verdriet en gemis als ik één van zijn favoriete muzieknummers hoor. Probeer deze uitingen vooral niet kapot te analyseren. Verwarring, chaos en terugvallen horen er bij. Je hoeft niks 'af te ronden' of op te lossen.
2. Kijk niet te ver vooruit
Als je nu gaat nadenken over de rest van je leven zonder diegene, slaat de paniek waarschijnlijk toe. Ik had vaak angst- en paniekaanvallen als ik dacht aan een toekomst zonder mijn vriend. De oplossing is om de wereld kleiner te maken. Vandaag doorkomen is soms al een enorme prestatie op zich. Vraag jezelf niet af: "Hoe overleef ik de komende jaren?", maar liever: "Wat heb ik nu, vanmiddag, nodig?" Dit kan een wandeling zijn, of met een dekentje op de bank zitten of liggen.
3. Geef het verdriet een uitweg
Als je emoties continu wegdrukt, zoeken ze vanzelf een andere weg (vaak via je lijf in de vorm van hoofdpijn of spanning). Ik ging bijvoorbeeld heel veel werken en was continu mijn eigen huis aan het ontvluchten. Dit uitte zich in extreme vermoeidheid en spanning in mijn lijf. Merk je dat je je eigen verdriet wegstopt? Geef het dan alsjeblieft op een hele simpele manier de ruimte: klad een papiertje vol, vloek een keer heel hard, of zeg gewoon hardop tegen de lege kamer wat je voelt. Dit kan helpen om de druk van de ketel te halen en het te uiten.
4. Andere mensen zijn soms best... onhandig
Dit is misschien wel het meest pijnlijke en eenzame van rouwen: de buitenwereld snapt vaak niet goed wat je nodig hebt. Mensen komen met adviezen, maar deze zijn vaak niet te gebruiken. Zelf kreeg ik bijvoorbeeld op de condoleance van mijn overleden vriend te horen dat ik "nog jong ben en door moet". Het helpt enorm om - hoe ongemakkelijk ook - heel bot en eerlijk te zijn. Zeg gewoon: "Je hoeft me nu niet op te vrolijken", of "Ik wil alleen maar dat je even naast me zit en luistert". Wil je hulp bij het duiden van je gevoelens of wat jij op dit moment nodig hebt? De betekeniskaarten Rouwgevoelens of Rouwpersona's (die jouw manier van rouwen uitleggen en als gesprekskaarten kunnen dienen) helpen je hierbij.
5. Vergeet je lijf niet
Rouw is topsport. Het is ronduit uitputtend. Je voelt het waarschijnlijk in je spieren, in je nek en aan je slaapritme. Zelf sliep ik bijvoorbeeld maar drie uur per nacht en was ik doodmoe overdag. Verwacht dan ook niet dat je de marathon kunt lopen, maar probeer wel de absolute basis vast te houden. Eet een beetje, drink water, pak je rust. Wees daarin ontzettend mild voor jezelf.
6. Trek aan de bel als je vastloopt
Soms wordt de rouw zo zwaar, de uitputting zo groot of de paniek heel erg heftig, dat je het gewoon niet meer in je eentje getild krijgt. Je hebt dan iemand nodig die een stukje met je meedraagt: je kan denken aan een fijne huisarts, psycholoog of rouwbegeleider. Omdat bij mij de rouw gepaard ging met trauma, had ik uiteindelijk EMDR (traumatherapie) en gesprekken met een psycholoog over het plotselinge verlies van mijn vriend.
Rouwen gaat niet over perfectie of het 'goed' doen. Het gaat erom dat je zacht bent voor jezelf in een onmogelijke tijd.
