Als je rouwt, staat de wereld op z'n kop. Alles is overhoop gegooid. Je bent waarschijnlijk op zoek naar iets om te begrijpen wat er aan de hand is. Hoe rouw overgaat of hoe rouw zich uit in je hoofd. Het lijkt erop dat modellen, zoals de beroemde rouwfases van psychiater Elisabeth Kübler-Ross, die duidelijkheid kunnen bieden.
Zulke modellen kunnen woorden geven aan wat je voelt. En dat kan een enorme opluchting zijn: het bevestigt dat wat jij doormaakt menselijk is en dat je niet de enige bent. Aan de andere kant is het belangrijk om te weten dat rouw zich vaak niet aan zo'n model houdt. De stappen leg je niet exact af en zelfs jaren later kan je nog ervaren dat bepaalde gevoelens niet weg zijn. Het is dus beter om de fases te zien als een soort woordenboek voor je gevoelens. Ofwel: je kunt fases overslaan, door elkaar heen ervaren of ze later opnieuw tegenkomen.
Hieronder staan de fases van rouw beschreven. Ook delen we hoe je hier in de praktijk mee om kunt gaan.
De eerste klap: Shock, ongeloof en ontkenning
De eerste periode voelt vaak onwerkelijk. Specifiek het moment net na het verlies, maar het gevoel kan heel lang aanhouden (maanden) en met vlagen weer terugkomen. Ook jaren later. Het kan zijn dat je in een soort overlevingsstand schiet waarbij je je of heel functioneel voelt of bijvoorbeeld compleet verdoofd en nergens toe in staat. Je beschermt jezelf op deze manier tegen heftige emotie. Het is volkomen normaal als je oude appjes blijft lezen alsof er niets veranderd is, of stug naar je werk blijft gaan omdat die routine houvast geeft.
Wat kan jou helpen? Verwacht helemaal niets tot zeer weinig van jezelf. Blijf bij de basis. Dat wil zeggen: als de paniek toeslaat, houd je beide benen op de grond. Of als je overprikkeld bent, maak dan je wereld klein. Doe alleen dingen zoals een kopje thee zetten of een kaarsje aansteken om te helpen de dag op te breken. Heb je structuur of controle nodig? De zachte dagplanner van Butterfly VIP kan je daarin ondersteunen: daar zit een dagplanner en weekplanner in die je helpen om de dagen en weken door te komen. Wat we ook vaak horen, is dat het helpt om gedachten en gevoelens op te schrijven. Dit hoeven niet gelijk hele dagboeken vol te zijn, het kan ook één zin of een kleine herinnering zijn.
De worsteling: Boosheid en onderhandelen
Als met vlagen de realiteit doordringt, kan er een gigantische boosheid naar voren treden. Misschien ben je boos op de artsen, op het leven, op jezelf, of zelfs op degene die je bent verloren. Vaak gaat dit gepaard met het 'onderhandelen': de eindeloze stroom aan “wat als…”-gedachten in je hoofd. Dit is een hele normale poging van je brein om weer een beetje grip en controle te krijgen op een situatie die onomkeerbaar is.
Hoe ga je hiermee om? Krop die boosheid niet op. Maak een stevige wandeling, of schrijf de pijn letterlijk van je af. Stel jezelf op papier de vraag: Welke 'wat als'-gedachte blijft maar rondspoken? Je hoeft er geen oplossing voor te bedenken, het puur op papier zetten haalt de druk vaak al een beetje van de ketel.
De leegte: Verdriet en terugtrekking
Dit is vaak de zwaarste fase. De realiteit is geland en de diepste pijn laat zich voelen. Schuldgevoelens en somberheid kunnen je al je energie ontnemen, waardoor je de neiging hebt om je terug te trekken. Dit is een noodzakelijk onderdeel van het doorleven van je verlies, hoe zwaar het ook is.
Let wel op: merk je dat je compleet vastloopt, maandenlang niet meer functioneert of donkere gedachten hebt? Blijf daar niet alleen mee rondlopen. Neem contact op met je huisarts. Er zijn hele fijne therapeuten (bijvoorbeeld gespecialiseerd in EMDR of rouwbegeleiding) die je kunnen helpen als de rouw je belemmerd in je functioneren of te ingewikkeld voor je wordt.
Naar de toekomst: Acceptatie en nieuwe betekenis
Vaak denken mensen dat 'acceptatie' betekent dat je klaar bent met rouwen, dat je je weer helemaal gelukkig voelt of dat het verlies geen pijn meer doet. De werkelijkheid is anders. Het verlies leer je meedragen op je rug in plaats van dat het als een soort rotsblok op je borst ligt. Je gaat het verlies integreren in je nieuwe leven. Of je dat acceptatie noemt, dat is aan jou. Butterfly VIP ziet het meer als betekenisvolle verbinding in beweging.
Kleine stappen vooruit
In deze fase ontstaat er vaak ruimte voor nieuwe gewoontes of speciale herdenkingsrituelen. Dit kunnen hele kleine gewoontes of rituelen zijn. Bij Butterfly VIP maken we handgemaakte reflectieboeken en betekeniskaarten, juist ter ondersteuning van dat soort kleine rituelen. De betekeniskaarten ontlenen zich bijvoorbeeld voor dagelijkse gewoonten terwijl de reflectievragen in de boeken wat meer diepgang geven en waarmee je je rouw beter leert begrijpen.
Wees lief voor jezelf in dit hele proces. Rouw laat zich niet dwingen en haasten. Je rouw is en blijft van jou, en je mag het op jouw eigen manier doen.
